Kanada: Polskie lato w Albercie – część 2; Polska w Górach Skalistych
Grupa wybitnych znawców polskiej historii i kultury oraz trzydzieści sześcioro kanadyjskich i amerykańskich studentów polskiego pochodzenia spotka się w dniach od 19 do 30 sierpnia w pięknej górskiej miejscowości Canmore (Alberta, Kanada) na sympozjum ‘Polska w Górach Skalistych’. Nazwa oddaje charakter projektu, jako że nie będzie on tylko serią wykładów: jego uczestnicy będą zgłębiać różne, związane z Polską zagadnienia w północno-amerykańskim kontekście. Organizatorami sympozjum są Stowarzyszenie Polsko-Kanadyjskie w Calgary i Canadian Foundation for Polish Studies w Montrealu.

Pierwszym wykładowcą będzie prof. Norman Davies, który poprowadzi dwudniowy wykład z historii Polski. Prof. Anna Cienciala będzie mówila o Katyniu i o sprawie jego przemilczania na Zachodzie. Amerykańscy dziennikarze Lynne Olson i Stanley Cloud omówią swoją najnowszą książkę “A Question of Honor” (“Sprawa honoru”), poświęconą zapomnianym powojennym losom polskich lotników, którzy walczyli o Anglię. Wezmą też udział w panelu dyskusyjnym “News, Views, and Politics; Who Decides What in Media” (“Wiadomosci, poglady i sprawy polityczne; kto decyduje, jakie tematy podejmuje sie w mediach”). Krzysztof Zanussi zajmie sie współczesną Polską. Prof. Tamara Trojanowska z Wydzialu Slawistyki Uniwersytetu Torontońskiego i prof. Thomas Gladsky, autor książki “Princes, Peasants, and other Polish Selves” będą mowić o tym, jak przedstawiana jest sprawa polskiej tożsamości w literaturze polskiej i amerykańskiej. Brytyjskie dokumentalistki filmowe Jagna Wright i Aneta Naszynska wraz z kanadyjską pisarką Irene Tomaszewski poprowadzą dyskusję o filmie, mediach, pracach społecznych i filantropii. Na sympozjum obecna będzie przedstawicielka polskiego Ministerstwa Kultury i Dziedziectwa Narodowego Małgorzata Dzieduszycka, dyrektor Departamentu ds. Współpracy Międzynarodowej i Integracji Europejskiej. Patronat medialny nad imprezą objęła TV Polonia. Jej przedstawiciele będą obecni w trakcie jej trwania, co powinno zaprocentować dokumentem filmowym.

Studenci będą mieli czynną rolę w sympozjum. Czworo z nich przedstawi swoje niedawno napisane prace na tematy związane z Polską, zaś Joanna Topór, świeżo upieczona absolwentka wydziału sztuk pięknych i teatrologii uniwersytetów w Calgary i w Chicago wystąpi w dramatycznej adaptacji listów Krystyny Wituskiej. (Krystyna Wituska, żołnierz AK, więziona przez hitlerowców, ‘grypsowała’ do jej najbliższych. W tych listach pojawiły się ponadczasowe przemyślenia o wielu uniwersalnych wartościach. Wituska nie doczekała końca wojny, zgładzona przez Nazistów).

Pewna część zajęć będzie się odbywała poza salami wykładowymi: uczestnicy sympozjum będą mogli prowadzić wiele rozmów i nawiązać bliższe kontakty podczas górskich spacerów i wycieczek do Banff i Lake Louise, urokliwych miejsc w kanadyjskich Górach Skalistych.

Pomysłodawcą sympozjum ‘Polska w Górach Skalistych’ jest urodzony w Kanadzie i mieszkający obecnie w Calgary prawnik Tony Muszynski, obecnie również prezes Stowarzyszenia Polsko-Kanadyjskiego. Jego rodzice osiedlili się po II wojnie światowej w Edmonton, kończąc w ten sposób wojenną odyseję, zapoczatkowaną zesłaniem ich rodzin przez Sowietów na Syberię, po którym wraz z gen. Andersem wydostali się na Bliski Wschód i do brytyjskiej Afryki Wschodniej. Wyrastając w Kanadzie, Muszynski bardzo prędko zauważył, że chociaż Polska była w centrum wydarzeń wojennych, jej udział w nich i historię zwykle spychano na margines lub wręcz pomijano w kanadyjskich i amerykańskich szkołach, uczelniach i mediach. “- Głównym problemem jest nawet nie to, że Polskę zignorowano” – mówi Tony Muszynski – „ale że rozmiary niewiedzy w odniesieniu do Polski powodowały, iż można było o Polsce opowiadać niestworzone historie. Nagromadzona przez lata dezinformacja poważnie wypaczyła dzieje Polski oraz obraz Polaków. Myślę, że jest to główna przyczyna poczucia wyobcowania, występującego u wielu Kanadyjczyków i Amerykanów polskiego pochodzenia. No bo nic prawie z historii i doświadczeń kraju ich przodków nie stawało się częścią wspólnej świadomości w Ameryce Północnej. Z czegoś musieli rezygnować, i najczęściej była to polska tożsamość, polskie dziedzictwo”.

I właśnie te dwa zagadzienia obejmować będzie program - sympozjum ‘Polska w Górach Skalistych’: sprawę polskiej tożsamości oraz sprawę włączania jej w główny nurt życia północno - amerykańskiego. W związku z tym organizatorzy zadbali, aby udział w sympozjum zgłosili studenci o różnych zainteresowaniach i z różnych kierunków studiów, a przedstawiane na nim sprawy naświetlane były z różnych perspektyw. Słuchaczami będą młodzi doktoranci, absolwenci wydziałów prawa, ekonomii, dziennikarstwa, finansów oraz studenci z różnych wydziałów różnych kanadyjskich i amerykanskich uczelni. Do Canmore przyleci nawet studentka z Uniwersytetu Lancaster w Wielkiej Brytanii.

‘Polska w Górach Skalistych’ nie jest konferencją historyczną, nie ma też ząstapić studiów o Polsce. Oczywiście, różne sprawy z dziedziny historii i kultury będą omawiane, i to przez wybitnych znawców, ale program został opracowany przez Polaków i dla Polaków żyjących w Kanadzie i Stanach Zjednoczonych. Dlatego dotyka spraw powstałych na Zachodzie z zachodniej perspektywy. Dlatego też będzie prowadzony w języku angielskim. Wykłady oraz dyskusje będą dotyczyły przeszłości, ale ich przedmiotem będą również zagadnienia współczesne, wśród nich rola, jaką pełnią placówki edukacyjne i media.

Pewna część uczestników została wytypowana i uzyskała pieniądze na pokrycie kosztów od lokalnych organizacji polonijnych. Większość sama się zgłosiła i będzie mogła wziąć udział w sympozjum dzięki powstałemu funduszowi stypendialnemu “Poland in the Rockies”. Najbardziej hojnym spośród sponsorów okazał się Kongres Polonii Amerykańskiej, który ufundował uczestnictwo w sympozjum pięciorgu studentom.

“To jest niewatpliwie bardzo ambitny i trudny do zrealizowania projekt” – mówi Muszynski - ale poziom studentów, którzy zgłosili swój udział w sympozjum oraz uzyskane przez nas poparcie ze strony różnych organizacji oraz osób prywatnych świadczy o tym, że już dawno należało go podjąć”.

W zamierzeniu organizatorów, sympozjum ‘Polska w Górach Skalistych’ powinno stać się dorocznym wydarzeniem. Są oni pewni, że już niedługo rosnąć będzie grupa dobrze poinformowanych, dynamicznych młodych ludzi polskiego pochodzenia, którzy będą zachowywać “polskość” wkraczając w zawodowowe zycie.

Marek Domaradzki